Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế chính xác là yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp. Theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, cơ quan Hải quan có quyền ấn định thuế khi phát hiện người nộp thuế không thực hiện đúng quy định hoặc không đủ căn cứ để xác định chính xác số thuế phải nộp.
Vậy những trường hợp nào có thể dẫn đến việc bị Hải quan ấn định thuế? Dưới đây là 9 trường hợp doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.
1. Khai báo hải quan không trung thực
Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến việc bị ấn định thuế.
Các hành vi vi phạm bao gồm:
- Sử dụng chứng từ, tài liệu hoặc dữ liệu không hợp pháp để khai báo hải quan.
- Không khai thuế hoặc khai sai thông tin làm giảm số thuế phải nộp.
- Cố tình khai thiếu thông tin liên quan đến trị giá, số lượng hoặc chủng loại hàng hóa.
Khi phát hiện các dấu hiệu gian lận, cơ quan Hải quan sẽ tiến hành xác định lại nghĩa vụ thuế theo quy định.
2. Không cung cấp hồ sơ, chứng từ theo yêu cầu
Trong quá trình kiểm tra, cơ quan Hải quan có quyền yêu cầu doanh nghiệp cung cấp hồ sơ phục vụ công tác xác minh.
Doanh nghiệp có thể bị ấn định thuế khi:
- Không cung cấp hồ sơ đúng thời hạn quy định.
- Từ chối cung cấp chứng từ liên quan đến lô hàng.
- Cố tình trì hoãn việc bàn giao sổ sách, dữ liệu kế toán và chứng từ xuất nhập khẩu.
Việc không hợp tác sẽ khiến cơ quan chức năng áp dụng biện pháp xác định thuế dựa trên dữ liệu quản lý và thông tin thu thập được.
3. Không giải trình hoặc giải trình không đúng quy định
Khi có yêu cầu từ cơ quan Hải quan, doanh nghiệp phải thực hiện giải trình các nội dung liên quan đến việc kê khai thuế.
Các trường hợp có thể bị ấn định thuế gồm:
- Không chứng minh được tính chính xác của hồ sơ khai báo.
- Không giải trình được căn cứ xác định trị giá, mã HS hoặc xuất xứ hàng hóa.
- Nộp văn bản giải trình quá thời hạn quy định.
4. Ghi chép sổ sách kế toán không chính xác
Sổ sách kế toán là căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế.
Doanh nghiệp có nguy cơ bị ấn định thuế nếu:
- Không ghi nhận đầy đủ các nghiệp vụ phát sinh.
- Ghi nhận sai lệch số liệu liên quan đến hàng hóa xuất nhập khẩu.
- Điều chỉnh, sửa đổi chứng từ không đúng thực tế.
Những sai lệch này có thể khiến cơ quan Hải quan xác định lại số thuế phải nộp.
5. Khai sai trị giá, mã HS hoặc xuất xứ hàng hóa
Đây là nhóm vi phạm thường gặp trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Cơ quan Hải quan có thể ấn định thuế khi phát hiện:
- Khai báo trị giá thấp hơn giá trị thực tế của hàng hóa.
- Áp sai mã HS để được hưởng mức thuế thấp hơn.
- Khai báo sai xuất xứ nhằm hưởng ưu đãi thuế không đúng quy định.
Việc khai báo không chính xác có thể dẫn đến truy thu thuế và xử phạt hành chính.
6. Giao dịch không đúng bản chất kinh tế
Một số doanh nghiệp thực hiện giao dịch trên hồ sơ không phản ánh đúng bản chất thực tế nhằm hưởng lợi về thuế.
Các hành vi thường gặp gồm:
- Hợp thức hóa chứng từ để được miễn, giảm hoặc hoàn thuế.
- Kê khai giao dịch không đúng thực tế phát sinh.
- Sắp xếp giao dịch nhằm làm thay đổi nghĩa vụ thuế.
Khi có đủ căn cứ xác minh, cơ quan Hải quan sẽ xác định lại số thuế phải nộp theo bản chất thực tế của giao dịch.
7. Không tự xác định được số thuế phải nộp
Theo quy định, người nộp thuế có trách nhiệm tự kê khai và tự xác định số thuế phải nộp.
Trường hợp doanh nghiệp:
- Không tính được số thuế theo quy định hiện hành.
- Tính thuế sai nghiêm trọng so với biểu thuế áp dụng.
- Không có căn cứ xác định chính xác nghĩa vụ thuế.
Cơ quan Hải quan sẽ thực hiện ấn định số thuế theo dữ liệu quản lý và quy định pháp luật.
8. Không chấp hành quyết định kiểm tra của cơ quan Hải quan
Doanh nghiệp có thể bị ấn định thuế khi:
- Không thực hiện quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa.
- Không hợp tác trong quá trình thanh tra, kiểm tra sau thông quan.
- Cản trở hoặc từ chối cung cấp thông tin phục vụ công tác kiểm tra.
Sự không hợp tác có thể làm phát sinh nhiều rủi ro về thuế và xử phạt hành chính.
9. Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật
Ngoài các trường hợp nêu trên, cơ quan Hải quan vẫn có quyền ấn định thuế nếu phát hiện:
- Doanh nghiệp kê khai không đúng quy định pháp luật.
- Có hành vi làm sai lệch nghĩa vụ thuế.
- Có dấu hiệu gian lận hoặc trốn thuế trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Mọi hành vi ảnh hưởng đến việc xác định chính xác số thuế phải nộp đều có thể là căn cứ để cơ quan chức năng áp dụng biện pháp ấn định thuế.
Doanh nghiệp cần làm gì để tránh bị ấn định thuế?
Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên:
- Kê khai hải quan trung thực, đầy đủ và chính xác.
- Xác định đúng mã HS, trị giá và xuất xứ hàng hóa.
- Lưu trữ hồ sơ, chứng từ đầy đủ theo quy định.
- Chủ động phối hợp với cơ quan Hải quan khi được yêu cầu.
- Thường xuyên cập nhật chính sách thuế và xuất nhập khẩu mới nhất.
Nhập khẩu chính ngạch, đầy đủ hồ sơ pháp lý. Có tờ khai hải quan, hóa đơn VAT và chứng từ liên quan. Hỗ trợ C/O (chứng nhận xuất xứ) theo yêu cầu. Khai báo hải quan và thông quan trọn gói. Hạn chế rủi ro hàng hóa bị kiểm tra hoặc tạm giữ. Theo dõi hành trình hàng hóa xuyên suốt quá trình vận chuyển.
Liên hệ ngay với Lý Tưởng để được tư vấn phương án nhập khẩu và vận chuyển phù hợp cho doanh nghiệp.
Lý Tưởng Logistics – Đơn giản hóa vận chuyển
Tại Việt Nam